Dankzij 'Prikkelkaart' kan kind met autisme beter aangeven wat het nodig heeft

De Yulius-deeltijdbehandeling Apollo voor kinderen met autisme houdt een pilot met de zogenoemde Prikkelkaart. Met dit hulpmiddel kan een kind voor zichzelf en voor de behandelaar duidelijker maken hoe het zich voelt en wat het op dat moment nodig heeft. De Prikkelkaart is ontwikkeld binnen de behandelgroep in Barendrecht.

“Voor kinderen met autisme kan het lastig zijn om uit te drukken wat er in hun hoofd speelt en hoeveel last ze daarvan op een bepaald moment hebben”, vertelt ontwerpster van de Prikkelkaart en ambulant behandelaar Katinka Loeve (foto). “Terwijl voor hen juist belangrijk is dat we signalen van overprikkeling tijdig herkennen, om te voorkomen dat spanning hoog oploopt en ze overprikkeld raken.”

Aan de hand van de Prikkelkaart kan het kind meerdere keren per dag met de behandelaar stapsgewijs de vragen doorlopen: hoe gaat het met je, geef een cijfer aan hoe het voor jou voelt, heb je iets nodig en zo ja, welke tijd spreek je daarvoor af? Loeve: “Dat gesprek zorgt voor een inkijkje in het hoofd van het kind en heeft als doel dat het kind steeds beter leert voelen hoe het goed voor zichzelf kan leren zorgen.”

Geen oordeel
Met de Prikkelkaart wilde Loeve een variant maken van het in de zorg breder gebruikte signaleringsplan. “Die methode werkt met stoplichtkleuren. Daardoor krijgt een gevoel voor het kind al gauw de lading ‘goed of fout’ mee: oh, wat goed dat je in groen zit! Wij hadden behoefte aan een hulpmiddel dat wat meer vrij van oordeel is.”

Daarnaast is de Prikkelkaart circulair van opzet, het gesprek kan steeds opnieuw worden doorlopen. “Je kan immers verschillende gevoelens naast elkaar ervaren, die elkaar gedurende de dag afwisselen en waarbij ook de behoeften veranderen”, legt Loeve uit. “De Prikkelkaart is daarin flexibel en biedt mogelijkheid om te nuanceren. Alle gevoelens mogen er zijn. We hopen dat met de Prikkelkaart het kind zichzelf beter leert kennen en leert voelen hoe het goed voor zichzelf kan zorgen. Het uiteindelijke doel van de kaart is dat deze overbodig wordt en het kind, ook zonder de kaart, beginnende signalen van overprikkeling kan herkennen en vóór kan zijn.”

Gepersonaliseerd
De Prikkelkaart kan worden gepersonaliseerd met kleuren en symbooltjes die elk kind zelf mag kiezen. “De kaart mag mee naar huis, om daar in dezelfde ’taal’ als op de deeltijdgroep te communiceren met ouders of verzorgers”, vertelt Loeve. “Dit helpt om het eigen gevoel beter te leren herkennen en eerder aan te kunnen geven wat nodig is.”De pilot loopt nu ruim een halfjaar. Loeve en haar collega’s hebben de ervaring dat het contact met de kinderen aan de hand van hun kaart makkelijker verloopt, met minder druk of schaamte. Na evaluatie van de proef wordt besloten of de kaart breder binnen Yulius wordt ingezet.